Μετς 1865

Το Ολυμπιείο φωτογραφημένο από τον Πέτρο Μωραϊτη. Στο βάθος τα …υψώματα του Μετς με 5-10 σπίτια όλα κι όλα. Στο ενδιάμεσο μόλις διακρίνεται η κοίτη του Ιλισού κι ένα μικρό κομμάτι πρασίνου δίπλα στο ποτάμι. Εντυπωσιακή η ξεραϊλα του τοπίου, ακόμα κι ο λόφος του Αρδηττού, καταπράσινος σήμερα, μοιάζει με κρανίου τόπος. Ξεκάθαρα, οι άνθρωποι του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα έκαναν τεράστια δουλειά, μεταμορφώνοντας ένα καθόλου ελκυστικό μέρος σε μια ήσυχη, μεσογειακή πόλη με αρκετό πράσινο και υποδομές, πρωτοφανείς για την εποχή της φωτογραφίας. Από τη συλλογή του Κωνσταντίνου Τρίπου.

Το Au Revoir ποτέ δεν πεθαίνει

Τη φωτογραφία την βρήκαμε στο μπλογκ freedomisland

Γράφαμε τον Σπτέμβριο: «Εδώ και λίγες εβδομάδες ένα πωλητήριο στην είσοδό του δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρεξηγήσεων. Το πιο ιστορικό μπαρ της οδού Πατησίων κι ένα από τα πιο αυθεντικά ποτάδικα ολόκληρης της Αθήνας κατεβάζει ρολά οριστικά ένα χρόνο μετά τα πεντηκοστά του γενέθλια. Σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Αριστομένη Προβελέγγιο, το Au revoir συγκρατούσε μέχρι τέλους την μισοπεθαμένη πια ατμόσφαιρα μιας Αθήνας ανάλαφρης, απροσποίητης, αστικής, ανθρώπινης».
Χα! Το Au revoir άνοιξε ξανά, με τους ίδιους αγαπημένους ανθρώπους στα γνωστά πόστα και να μια ευκαιρία να αποδείξουμε ότι αυτή η πόλη είναι σε θέση να κρατήσει τους μύθους της ζωντανούς. Ονειρεύομαι ήδη το πρώτο βερμούτ κάτω από τα ψάθινα πορτατίφ. Αν έξω βρέχει, ακόμα καλύτερα.

Φιξ, οι καλές ημέρες… (κι όμως, υπήρξαν)

Πρέπει να είσαι κοντά στα 55 για να θυμάσαι το Φιξ της λεωφόρου Συγγρού στα ντουζένια του. Προσωπικά, το θυμάμαι πάντα παραμελημένο και ταπεινωμένο με σπασμένα τζάμια και μεγάλες διαφημιστικές επιγραφές. Με τα έργα του μετρό κατεδαφίστηκε το μισό και μετά αποφασίστηκε ό,τι απέμεινε να στεγάσει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Τα έργα έχουν βαλτώσει και με το πιο αισιόδοξο σενάριο μπορούν να ξεκινήσουν κάποια στιγμή μέχρι το τέλος της άνοιξης.
Αλλά ας πάμε πίσω στις «καλές εποχές». Η σχέση του νέου κτιρίου με το οικιστικό περιβάλλον την εποχή της κατασκευής του, αλλά και η κοινωνιολογική διάσταση του δημιουργήματος του Τάκη Ζενέτου, περιγράφονται με γλαφυρό τρόπο από τον προϊστάμενο του τμήματος Βυζαντινών Μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού Ισίδωρο Κακούρη, στην εισήγησή του κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων:
«Στα πλευρά της ευθύγραμμης λεωφόρου που ανεβαίνει από τη θάλασσα και συναντά το Ολυμπιείο και την Πύλη του Αδριανού. Κάτω από την Ακρόπολη και δίπλα στον Ιλισσό. Σ’ ένα περιβάλλον διώροφων κατά κανόνα, αστικών νεοκλασικών κατοικιών επί της Συγγρού και ταπεινότερων εργατικών κατοικιών προς την πλευρά του ποταμού. Σε μια Αθήνα που μόλις είχε ανακαλύψει την αντιπαροχή. Πρόκληση ερεθιστική όσο και ασεβής. Ο Ζενέτος την αποδέχθηκε με ευφυΐα, ίσως και έπαρση. Το εκτός αθηναϊκού μέτρου οικοδόμημα πήρε τη μορφή ενός μεγάλου καραβιού, που εισχώρησε στον Ιλισσό και ήρθε να αράξει απαλά στην είσοδο της πόλης. Η μεγαλοπρέπεια και η βαρύτητα των κάθετων στοιχείων της ελληνικής αρχιτεκτονικής αντικαταστάθηκε με τη σβελτάδα των οριζόντιων συνεχών ανοιγμάτων. Η προσφυγή στον οριζόντιο άξονα, αντί των καθέτων, υπήρξε η ευφυής λύση. Το κτίριο απέκτησε μια δυναμική φόρμα, φαινόταν να κινείται, να “πλέει” πάνω στο διάφανο νερό, που υποδηλωνόταν από τις συνεχείς τζαμαρίες του ισογείου… Ο χώρος της εργασίας, διάφανος, εισχωρούσε στη ζωή της πόλης. Και το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακό τη νύχτα, όταν το πάμφωτο εργοστάσιο ταξίδευε στο σκοτάδι και τη σιωπή, με τους εργάτες–πλήρωμα σε διαρκή ενεργητικότητα. Πρωτότυπες και ίσως ανεπανάληπτες λύσεις όχι μόνο αρχιτεκτονικές αλλά και κατασκευαστικές, για την επίτευξη του φανταστικού αποτελέσματος».

Oδός Μαραθώνος, προσεχώς

Ιδού το πρώτο βραβείο του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού UPTO35 για τον σχεδιασμό μιας πρότυπης φοιτητικής κατοικίας στην οδό Μαραθώνος στα ασαφή όρια ανάμεσα στον Κεραμεικό και στο Μεταξουργείο. Νικητές είναι η πορτογαλική ομάδα του Ζοάο Πράτες Ρουίβο και της Ρακέλ Μαρία Ολιβέϊρα. Υπενθυμίζουμε ότι ο διαγωνισμός, ο οποίος προκηρύχθηκε στις 29 Ιουνίου συγκέντρωσε 242 προτάσεις από 41 χώρες, μέχρι την λήξη της πρώτης φάσης του στις 7 Σεπτεμβρίου του 2009. Τον διοργάνωσε η εταιρία αστικής ανάπτυξης Oliaros, που απευθύνθηκε σε αρχιτέκτονες έως 35 ετών, για τον σχεδιασμό μιας πρότυπης φοιτητικής κατοικίας σε μια παλιά αθηναϊκή γειτονιά στο διευρυμένο κέντρο της πόλης, δίπλα σε αναδυόμενους οικιστικούς πυρήνες και σε κέντρα ψυχαγωγίας και νυχτερινής διασκέδασης .
Είναι μία από τις σπάνιες περιπτώσεις που ένας ιδιωτικός φορέας αναλαμβάνει πρωτοβουλίες με στόχο την ανάδειξη του ρόλου της αρχιτεκτονικής σαν βασικό εργαλείο για την αναζωογόνηση προβληματικών αστικών περιοχών. Στο Μεταξουργείο υπάρχει ήδη το προηγούμενο του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού της κατσασκευαστικής εταιρείας ΓΕΚ. Αντικείμενο και σε αυτήν την περίπτωση ένα οικιστικό συγκρότημα, έργο που μόλις ολοκληρώθηκε αποσπώντας πολύ πρόσφατα και το βραβείο υλοποιημένης μελέτης της αρχιτεκτονικής επιθεώρησης «Δομές». Είναι σημαντικό ότι μιλάμε για κατασκευαστικά προγράμματα που ενισχύουν την κατοικία, εις βάρος δηλαδή μίας αντίθετης, αμφιλεγόμενης λογικής που συστείνει την κάπως μονοκόμματη ενίσχυση χρήσεων αναψυχής και διασκέδασης προκειμένου να επανενταχθούν στη ζωή της Αθήνας παραμελημένες γειτονιές της πόλης. Ο Κεραμεικός και το Μεταξουργείο έχουν μείνει προς το παρόν εκτός του «μεγάλου πάρτι» που έχει στηθεί σε άλλες γειτονιές.
Το καλό στην περίπτωση του συγκεκριμένου διαγωνισμού είναι ότι το πρώτο βραβείο θα κατασκευαστεί το συντομότερο δυνατό. Μετά και την εφαρμογή των τελικών παρατηρήσεων της κριτικής επιτροπής στην νικητήρια μελέτη, η Oliaros θα ξεκινήσει άμεσα την διαδικασία έκδοσης άδειας και εν συνεχεία θα προχωρήσει στην κατασκευή.

Ποδήλατα παντού; Ή είναι ιδέα μου;

Η φωτογραφία είναι από την ταινία «ΑΤΗ: Commuting In Madness»

Κάποτε, όχι τόσο παλιά, όταν βλέπαμε κάποιον να κάνει ποδήλατο στην Αθήνα, κοιτάγαμε και ξανακοιτάγαμε για να βεβαιωθούμε ότι δεν κάνουν πουλάκια τα ματάκια μας. Ο τύπος που έκανε ποδήλατο ήταν ο «πειραγμένος», ο «κουνημένος», κάποιος «αφελής», «αλαφροϊσκιωτος», ένας «τρελάρας» που του την βάρεσε και μαζοχίζεται κάνοντας ελιγμούς στη ζούγκλα των αθηναϊκών δρόμων. Τα τελευταία τρία χρόνια διαπιστώνω μια ΤΕΡΑΣΤΙΑ αλλαγή που έχει να κάνει με τον πολλαπλασιασμό των ανθρώπων που χρησιμοποιούν το ποδήλατό τους σε καθημερινή βάση ή έστω τα Σαββατοκύριακα για βόλτα, ψώνια, σύντομες διαδρομές. Κι αυτό σε μια Αθήνα χωρίς καμία απολύτως υποδομή για τους χρήστες ποδηλάτου με εξαίρεση κάποιες θέσεις έξω από το σταθμό του Θησείου για να κλειδώσεις το ποδήλατό σου. Πριν λίγες ημέρες πήρε το μάτι μου στην άσφαλτο της οδού Αθηνάς το χαρακτηριστικό σήμα που σημαίνει «ποδηλατόδρομος». Ξέρει κανείς κάτι περισσότερο;

Πάντα από ψηλά δεν είναι τόσο άσχημα

Πλατεία Ομονοίας, φωτογραφία του Γιάννη Μπαρδόπουλου.

Η Αθήνα το 1900

2010-2019, κι αυτά που έρχονται

Η μακέτα από το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό.

Τι περιμένουμε: 2010-2019

- Ολοκλήρωση του Πολιτιστικού και Εκπαιδευτικού Πάρκου «Σταύρος Νιάρχος» στο Δέλτα Φαλήρου (2015)

- Τα εγκαίνια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» (2010)

- Κατασκευή και λειτουργία της Γραμμής 4 του Μετρό από το Γαλάτσι μέχρι το Μαρούσι (2015).

- Αποπεράτωση του Φιξ στη λεωφόρο Συγγρού ως έδρα του ΕΜΣΤ (2011)

- Την επέκταση της Εθνικής Πινακοθήκης (2013)

- Τα έργα προστασίας και ανάδειξης των βασιλικών κτημάτων στο Τατόι.

- Την υπόγεια επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

- Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά (2011)

- Το αναβαθμισμένο Πεδίον του Αρεως (2010)

- Τις νέες εγκαταστάσεις του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό (2011).

2000-2009, Athens’ top ten

Δέκα πράγματα που έκαναν αυτά τα δέκα χρόνια αξέχαστα

- Η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων (2004)

- Η έναρξη της λειτουργίας των δύο νέων γραμμών του μετρό (2000)

- Η πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου στο πλαίσιο της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων (2003)

- Η μεταφορά του αεροδρομίου από το Ελληνικό στα Σπάτα (2001)

- Η λειτουργία του νέου Μουσείου της Ακρόπολης (2009)

- Η δημιουργία ολυμπιακών εγκαταστάσεων στο Δέλτα Φαλήρου (2004)

- Το νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς

- Το πρώτο μεγάλο εμπορικό κέντρο στο Μαρούσι (The Mall Athens, 2005)

- Η «επιστροφή» του τραμ (2004)

- Η ανακατασκευή του Μεγάρου του Μετοχικού Ταμείου Στρατού σε πολυκατάστημα και κέντρο αναψυχής (2003).

Η λίστα είναι ανοιχτή σε προσθήκες!

Ήταν η δεκαετία της Αθήνας!

Η φωτογραφία είναι του Γιάννη Μπεχράκη (Reuters).

Για την Αθήνα ο νέος αιώνας δεν ήταν υπόθεση μιας απλής ημερομηνίας ή πολύ περισσότερο στεγνής αριθμητικής. Οταν στις 28 Ιανουαρίου του 2000 χιλιάδες Αθηναίων πλημμύριζαν εκστασιασμένοι τις απαστράπτουσες αποβάθρες του ολοκαίνουργιου μετρό είχαν συναίσθηση της ιστορικότητας των στιγμών. Tρία χρόνια νωρίτερα, η πόλη τους είχε τιμηθεί με την ανάθεση του κορυφαίου αθλητικού γεγονότος στον κόσμο, των Ολυμπιακών Αγώνων, και σε λίγους μήνες θα έκαναν με την ίδια προθυμία και σίγουρα τον ίδιο ενθουσιασμό ένα πολύ μεγαλύτερο ταξίδι, αυτή τη φορά για να καμαρώσουν το καινούργιο τους αεροδρόμιο στα Σπάτα.

Απολογισμός

Εχουν περάσει μόνο δέκα χρόνια από εκείνο το παρθενικό ταξίδι του μετρό, ένα δευτερόλεπτο για τους χρόνους της ιστορίας, και η Αθήνα μπορεί να υπερηφανεύεται ότι με την πρώτη ανάσα του νέου αιώνα έκανε όσα βήματα δεν είχαν γίνει για πολλά περισσότερα χρόνια. Ηταν μια σπουδαία δεκαετία για την Αθήνα η πρώτη του 21ου αιώνα. Κι όσο θα απομακρυνόμαστε χρονικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά από τις αναπόφευκτες φορτίσεις της πολύ πρόσφατης ιστορίας, τόσο θα γίνεται πιο ευδιάκριτη η σημασία και το βάρος των δέκα αυτών χρόνων.

Κι αν ένας τόσο ενθουσιώδης απολογισμός δεν έρχεται στην καλύτερη στιγμή της Αθήνας ας μην παρασυρόμαστε. Η ιστορία έχει τα πάνω και τα κάτω της, οι πόλεις το ίδιο, καλύτερα, λοιπόν, να επικεντρωθούμε στη «μεγάλη εικόνα». Και η μεγάλη εικόνα λέει ότι η Αθήνα τα τελευταία δέκα χρόνια κατοχύρωσε στην πραγματικότητα το status μιας διεθνούς πόλης.

Εζησε μια πραγματική επανάσταση στις υποδομές της προσφέροντας ένα σχετικά μικρό ακόμα αλλά αξιόπιστο και διαρκώς διευρυνόμενο δίκτυο μέσων σταθερής τροχιάς. Διοργάνωσε με απόλυτη επιτυχία Ολυμπιακούς Αγώνες με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για το επίπεδο των υπηρεσιών και τη διεθνή της εικόνα. Υλοποίησε έργα μεγάλης κλίμακας στο ιστορικό της κέντρο αποδίδοντας στους κατοίκους και στους επισκέπτες της ένα προσβάσιμο, ελεύθερο από αυτοκίνητα, αρχαιολογικό πάρκο στις παρυφές του πιο αναγνωρίσιμου μνημείου της. Χωροθέτησε μια σειρά αθλητικών εγκαταστάσεων στο παραλιακό μέτωπο καταφέροντας, έτσι, μια σημαντική ρωγμή στο «τείχος» που την χωρίζει από τη θάλασσά της. Εμπλούτισε θεαματικά τις πολιτιστικές της υποδομές και θα συνεχίζει να το κάνει τα επόμενα χρόνια. Επανασυνδέθηκε με την ξεχασμένη παράδοση των εθνικών ευεργετών. Μέσα στο 2010 θα εγκαινιαστεί η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών από το Κοινωφελές Ιδρυμα «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης», ενώ το εθνικής σημασίας Πολιτιστικό και Εκπαιδευτικό Πάρκο Σταύρος Νιάρχος στον παλιό Ιππόδρομο με τις νέες εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής θα υλοποιηθεί αποκλειστικά με πόρους του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος».

Φυσικά, υπάρχουν τεράστιες εκκρεμότητες με σημαντικότερη τη διαχείριση της περιβαλλοντικής κρίσης της Αθήνας. Όμως, σας προειδοποιήσαμε: σήμερα βλέπουμε το δάσος, όχι το δέντρο.

Αναδημοσίευση από εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (01.01.2010).